 |
| TT Trung Quốc Lý Khắc Cường |
Từ giữa năm 2013 lại đây, giới quan sát đã nhận thấy ứng xử của Trung Quốc đối với các nước trong khối ASEAN thông qua các chuyến viếng thăm của Thủ tướng Trung Quốc có phần nhã nhặn giống như thời gian từ năm 2005 về trước. Những hứa hẹn như đàm phán về COC do ASEAN đề xuất, giao kết đối tác…đã làm cho ASEAN có vẻ như an tâm, bớt đi sự lo ngại phần nào. Phải chăng sách lược của Trung Quốc có thay đổi?
Chính sách 2 mặt, vừa đánh vừa xoa
Tranh chấp trên Biển Đông giữa Trung Quốc với 5 quốc gia trong khối ASEAN diễn ra căng thẳng bắt đầu từ năm 2010 khi tham vọng chiếm trọng Biển Đông của Trung Quốc đã thành hành động, trong đó nóng nhất là giữa Trung Quốc với Việt Nam và Trung Quốc với Philippines.
Là tranh chấp nhưng Trung Quốc luôn giữ quan điểm chỉ đàm phán song phương và kiên quyết không quốc tế hóa Biển Đông. Nghĩa là tranh chấp với nước nào thì nước đó đàm phán riêng với Trung Quốc dù cho khu vực tranh chấp đó liên quan đến nhiều nước và liên quan đến an ninh hàng hải của quốc tế. Đây là nguyên tắc 'bất di bất dịch' của Trung Quốc hòng làm chia rẽ, suy yếu khối ASEAN. Đương nhiên, quan điểm này không phù hợp với quan điểm của ASEAN là những vấn đề tranh chấp nào chung thì phải đàm phán đa phương.
Trong quan hệ quốc tế, ASEAN đã ký kết 'hiệp ước bất tương xâm' với nhiều cường quốc khu vực lẫn Tây phương như với Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu.
Tại hội nghị ASEAN-Trung Quốc lần thứ 16 ở Brunei hồi đầu tháng 10, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đề nghị Đông Nam Á ký kết hiệp ước 'Láng giềng tốt, bạn tốt, hợp tác tốt kể cả về an ninh hàng hải'. Thủ tướng Trung Quốc đề nghị thêm một 'khái niệm mới về an ninh'. Trước đó, trong chuyến công du Đông Nam Á, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận với Malaysia và Indonesia nâng cấp quan hệ song phương thành đối tác chiến lược. Ngày 03/10 tại Quốc hội Indonesia, Chủ tịch Trung Quốc đề xuất điều mà ông gọi là 'Hiệp ước láng giềng tốt, bạn tốt, hợp tác tốt giữa Trung Quốc và ASEAN'.
Khi so sánh hiệp ước thân thiện, hợp tác giữa ASEAN với quốc tế và đề xuất 'ba tốt' của Bắc Kinh, chuyên gia Úc Carl Thayer cho rằng hiệp ước 'bất tương xâm' của ASEAN mang tính chất thân thiện, đón chào bất cứ đối tác nào tôn trọng nguyên tắc này. Trong khi đó, sáng kiến của Bắc Kinh giống như kéo ASEAN vào vòng tay Trung Quốc.
Câu hỏi được đặt ra là vì sao Bắc Kinh đổi giọng với ASEAN ? Chiến thuật mới 'ba tốt bốn tốt' này có che dấu dụng ý gì ? Liệu Trung Quốc có khả năng thực hiện hay không và ASEAN đã có những đối sách ra sao ?
Theo giáo sư Ngô Vĩnh Long, đại học Maine, Hoa Kỳ, chiến lược thâu tóm biển Đông thì vẫn như cũ, nhưng giới lãnh đạo Trung Quốc chỉ 'đổi chiến thuật để chiêu dụ ASEAN'. Nhưng ASEAN thấy rõ bộ mặt thật này và khôn khéo ứng biến để 'hạ hỏa' Trung Quốc.
Trong những động thái khác, Trung Quốc có những tuyên bố hung hăng đe dọa sử dụng vũ lực, những hành động cậy mạnh bất chấp, ngang ngược; những hành động phô trương, tăng cường sức mạnh vượt ra ngoài phòng thủ...
Tình hình Biển Đông, xáo trộn ngày 3/9/2013
Theo đó, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin đã thông báo, ngày 31/8, quân đội Philippines đã phát hiện 3 chiếc tàu tuần duyên Trung Quốc đã thả khoảng 30 khối bê tông
xuống bãi cạn Scarborough mà họ chiếm quyền kiểm soát của Philippines từ tháng 4 năm ngoái, đồng thời đưa ra ảnh chụp bằng chứng.
 |
| Những khối bê tông Trung Quốc đã thả xuống Scarborough, ảnh được Bộ Quốc phòng Philippines công bố |
xuống bãi cạn Scarborough mà họ chiếm quyền kiểm soát của Philippines từ tháng 4 năm ngoái, đồng thời đưa ra ảnh chụp bằng chứng.
Ông Gazmin cho biết, sự kiện đó hoàn toàn đi ngược lại bản Tuyên bố về Ứng xử trên Biển Đông (DOC), một thỏa thuận xây dựng lòng tin không ràng buộc về hành vi trên biển ký kết năm 2002 giữa Trung Quốc và Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN).
'Đầu tiên là đá, rồi đến máy đóng cọc, sau đó là cả một nền móng… Nếu không theo dõi sát sao, khi quay trở lại đây sau một thời gian nữa, ta có thể thấy cả một đơn vị đồn trú', ông Gazmin nhấn mạnh.
Phản ứng sau cáo buộc từ phía Philippines, ngày 4/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi đã lên tiếng phủ nhận toàn bộ thông tin từ phía Philippines.
Đồng thời ông Hồng Lỗi nhấn mạnh, 'đảo Hoàng Nham' là lãnh thổ Trung Quốc (?). Căn cứ vào tình hình hiện nay tàu công vụ chính phủ Trung Quốc duy trì hoạt động bình thường trên khu vực bãi cạn Scarborough để khẳng định 'chủ quyền' và duy trì trật tự và điều này 'chẳng có gì đáng bàn'.
Philippines trở cờ tuyên bố ngược về bãi cạn Scarborough
Phát biểu ngày 23/10, Tổng thống Philippines gây bất ngờ khi cho rằng có sự nhầm lẫn trong việc nước này cáo buộc Trung Quốc xây dựng khối bê tông trái phép trong khu vực bãi cạn Scarborough, mà Bắc Kinh đặt tên là Hoàng Nham.  |
| Tổng thống Philippines Aquino |
Tuyên bố của nhà lãnh đạo Philippines được xem là bất ngờ khi chỉ mới tháng trước, nước này còn cáo buộc Bắc Kinh xây dựng trái phép 75 cột bê tông nhằm phục vụ một công trình phi lý trên bãi cạn vốn đang là tâm điểm tranh chấp của hai quốc gia châu Á trên Biển Đông.
'Những cột bê tông đó có thể được sử dụng làm sàn hoặc móng. Đó là lý do vì sao trước đó chúng tôi nói nó có thể chúng là khởi đầu cho bất kỳ một dạng xây dựng nào', ông Aquino cho biết.
Trung Quốc bác bỏ hoàn toàn cáo buộc và tiếp tục khẳng định chủ quyền 'không thể chối cãi' (?) của Bắc Kinh tại Scarborough.
Cũng trong tháng 9, Bộ trưởng Quốc phòng Voltaire Gazmin và Ngoại trưởng Albert del Rosario đều khẳng định sự vi phạm ngang nhiên và tham vọng chiếm đóng bãi cạn Scarborough của Bắc Kinh.
Một chuyên gia về Biển Đông thuộc Học viện Đông Nam Á của Singapore Ian Storey nhận định: nhiều khả năng Manila đang xoay trục, thay đổi thái độ với Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông. Và sự thiếu nhất quán có thể khiến uy tín của TT Philipines Aquino giảm sút trên trường quốc tế (TTL).
Bởi lẽ cũng trong ngày 23/10, các công ty dầu khí Philippines và Trung Quốc tiến hành đàm phán sơ bộ về hợp tác thăm dò dầu mỏ và khí đốt tại khu vực Bãi Cỏ Rong (Scarborough).
Bộ trưởng Năng lượng Philippines Jericho Petilla cho hay, đàm phán mới chỉ ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, đôi bên có triển vọng đạt được thỏa thuận.
Trong khi đó, ngày 24/10/2013, Ngoại trưởng del Rosario Philippines hy vọng Tòa án quốc tế về luật Biển sẽ sớm ra phán quyết về vụ kiện "đường lưỡi bò" trước đó được dự kiến diễn ra trong năm 2014.
Ông del Rosario cũng tái khẳng định hành động vi phạm luật quốc tế và các thỏa thuận khi tăng cường hiện diện tại các khu vực tranh chấp của Bắc Kinh.
Vụ kiện tranh chấp chủ quyền tiếp tục đẩy nhanh tiến độ. Hiện tòa đã thông qua các quy tắc tố tụng và yêu cầu Philippines nộp biên bản biện hộ vào ngày 30/4/2014.
Quốc gia Đông Nam Á tuyên bố sẽ tuân thủ phán quyết cuối cùng. Bởi theo Luật sư Paul Reichler thuộc công ty Luật Foley Hoag (Mỹ) cho hay, trong hơn 95% các vụ kiện trước các tòa án quốc tế, các nước đều tuân thủ phán quyết dù không hài lòng.
Tham khảo (RFI, ĐatViet)
0 nhận xét